Người Việt trong các hội chuyên ngành quốc tế: vào bằng cách nào

Một lĩnh vực nghiên cứu không chỉ gồm các bài báo. Nó gồm cả những nơi quyết định bài nào được đăng, hội nghị nào được tổ chức, và chủ đề nào được coi là quan trọng.

Phần lớn những nơi đó là các hội chuyên ngành — và người Việt có mặt trong đó ít hơn nhiều so với số lượng công bố.

Hội chuyên ngành làm những gì

Tổ chức hội nghị thường niên của lĩnh vực. Xuất bản một hoặc vài tạp chí. Trao giải thưởng. Cấp học bổng và tài trợ đi lại, nhiều khoản dành riêng cho người ở giai đoạn đầu và cho người từ các nước có nguồn lực hạn chế. Và ra các khuyến nghị về chuẩn mực chuyên môn.

Nghĩa là: những gì hội quyết định ảnh hưởng tới điều kiện làm việc của mọi người trong lĩnh vực đó, kể cả người không tham gia.

Bốn mức tham gia

Hội viên. Đóng phí, nhận thông tin, dự hội nghị với giá ưu đãi, và truy cập tạp chí của hội. Nhiều hội có mức phí giảm mạnh cho người ở các nước thu nhập thấp và trung bình, và cho nghiên cứu sinh — thông tin này thường có trên trang của hội nhưng ít người tìm.

Người bình duyệt. Đây là mức đáng nhắm sớm nhất và dễ vào nhất. Tạp chí luôn thiếu người bình duyệt, và bạn đăng ký làm được — phần lớn tạp chí có mẫu đăng ký hồ sơ người bình duyệt.

Điều cần có: một hồ sơ công bố trong đúng hướng, và khai từ khoá chuyên môn cho chính xác để hệ thống tìm tới bạn.

Vai trò trong hội nghị — chủ trì một phiên, đồng tổ chức một tiểu ban theo chủ đề, tham gia hội đồng chấm tóm tắt. Các vai này thường được mời từ những người đã dự đều và đã bình duyệt tốt.

Ban biên tập tạp chí hoặc ban chấp hành hội. Mức này cần thời gian và cần được biết tới, nhưng nó không xa như nhiều người nghĩ — nhiều hội đang tìm cách mở rộng thành phần địa lý và chủ động tìm người từ các khu vực chưa có đại diện.

Lợi ích thật

Không phải danh hiệu. Bốn thứ cụ thể:

Biết trước những gì đang diễn ra — các hướng đang nổi, các đợt tài trợ, các thay đổi về chuẩn mực. Thông tin này lan trong hội trước khi thành công khai.

Bình duyệt là cách học viết bài tốt nhất. Đọc mười bản thảo chưa hoàn chỉnh cùng với nhận xét của người bình duyệt khác dạy nhiều hơn mọi khoá về kỹ năng viết.

Được biết tới. Người ta mời cộng tác với người họ đã gặp và đã làm việc cùng, không phải với một cái tên trong danh sách tác giả.

Có tiếng nói về chính các quy tắc ảnh hưởng tới mình — ví dụ về yêu cầu dữ liệu, về phí xuất bản, về ngôn ngữ.

Bốn rào cản với người ở Việt Nam và cách xử lý

Phí hội viên và phí hội nghị. Kiểm mức giảm theo nước và theo giai đoạn sự nghiệp; nhiều hội có, và một số có cả suất miễn phí. Ngoài ra, khoản này thường đưa được vào dự toán đề tài nếu xin từ đầu.

Múi giờ. Các cuộc họp thường đặt theo giờ châu Âu hoặc Bắc Mỹ. Đây là rào cản thật và không giải quyết hoàn toàn được — nhưng nêu ra thì nhiều nhóm sẵn sàng luân phiên giờ họp, và việc nêu cũng làm rõ một vấn đề mà người tổ chức thường không nghĩ tới.

Không ai giới thiệu. Phần lớn vai trò đến qua lời mời, và lời mời đến từ người biết bạn. Cách phá vòng này là bắt đầu từ mức tự đăng ký được — bình duyệt — chứ không chờ được mời.

Thời gian. Các vai trò này phần lớn không có thù lao, trong khi khối lượng giảng dạy ở nhiều nơi rất nặng. Cách xử lý thực tế: nhận ít vai nhưng làm tốt, và đưa các vai này vào phần khai thành tích chuyên môn khi cơ sở có tính.

Bắt đầu từ đâu: bốn bước

Tìm hội chính của lĩnh vực mình — cách nhanh nhất là xem các bài bạn hay đọc được đăng ở tạp chí nào, và tạp chí đó thuộc hội nào.

Vào hội với mức phí phù hợp, và đọc bản tin của hội — đây là nguồn thông tin về cơ hội mà không ở đâu khác có.

Đăng ký làm người bình duyệt, khai từ khoá chuyên môn chính xác. Nhận lời khi được mời, và trả bản nhận xét đúng hạn — đúng hạn là điều làm biên tập viên nhớ tới bạn.

Dự hội nghị và nói chuyện với người tổ chức. Hỏi thẳng: em có thể giúp gì cho hội. Câu hỏi này hiếm khi được hỏi và nó thường dẫn tới một lời mời cụ thể.

Một việc cho người đã có vị trí

Nếu bạn đã ở trong các vai trò này, việc có ích nhất là giới thiệu người khác — đề cử một đồng nghiệp trẻ làm người bình duyệt, rủ một nghiên cứu sinh cùng tổ chức một tiểu ban.

Sự có mặt của một cộng đồng trong các thiết chế quốc tế không tăng bằng cách mỗi người tự tìm đường, mà bằng cách người đã vào kéo người sau.